Cách vượt xe trên đường chỉ có một làn mỗi chiều

Nhiều nước tổ chức vượt xe trên đường mỗi chiều một làn bằng ba giải pháp gồm đường 2+1, làn leo dốc và điểm tránh xe chậm.

Trên các tuyến đường mỗi chiều chỉ có một làn xe, việc vượt phương tiện chạy chậm luôn là bài toán khó. Nếu cho phép vượt ở quá nhiều vị trí sẽ làm tăng nguy cơ va chạm trực diện, nhưng cấm vượt hoàn toàn cũng có thể khiến dòng xe bị ùn ứ phía sau những phương tiện di chuyển chậm. Để dung hòa giữa an toàn và khả năng lưu thông, nhiều quốc gia đã áp dụng các giải pháp tổ chức giao thông và hạ tầng nhằm tạo cơ hội vượt xe tại những vị trí được kiểm soát.

Đường 2+1

Thay vì mở rộng toàn bộ tuyến thành bốn làn, một số quốc gia áp dụng mô hình đường 2+1. Tuyến đường có ba làn xe, trong đó một chiều có hai làn (một làn lưu thông và một làn để vượt), chiều còn lại có một làn. Sau mỗi vài km, hướng có hai làn sẽ đổi sang chiều ngược lại, nhờ đó phương tiện cả hai hướng đều lần lượt có cơ hội vượt xe. Hai chiều lưu thông thường được ngăn bằng dải phân cách để hạn chế nguy cơ va chạm trực diện khi vượt.

Mô hình này được Thụy Điển phát triển từ đầu những năm 1990. Thời điểm đó, nước này có nhiều tuyến đường rộng khoảng 13 m nhưng chỉ khai thác như đường hai làn, ghi nhận nhiều vụ va chạm đối đầu do tài xế lấn sang làn ngược chiều để vượt. Thay vì xây mới đường bốn làn với chi phí lớn, cơ quan quản lý lắp dải phân cách ở giữa và tổ chức lại thành đường 2+1. Các đoạn có hai làn tạo cơ hội vượt an toàn, trong khi đoạn chỉ có một làn buộc xe đi đúng phần đường của mình. Kết quả thử nghiệm cho thấy an toàn giao thông được cải thiện, việc vượt xe cũng thuận lợi hơn nhờ có các đoạn vượt được bố trí định kỳ. Sau năm 2000, Thụy Điển đã cải tạo hơn 1.000 km đường theo mô hình này.

Ngoài Thụy Điển, mô hình 2+1 hiện cũng được áp dụng tại Phần Lan, Đức, Ireland và một số bang của Mỹ trên các tuyến quốc lộ có lưu lượng chưa đủ lớn để nâng cấp lên bốn làn nhưng vẫn cần tạo cơ hội vượt xe an toàn.

 

 

Cách các nước tổ chức vượt xe trên đường chỉ có một làn mỗi chiều

Điểm vượt xe

Trên các tuyến đường mỗi chiều chỉ có một làn, đặc biệt ở khu vực đồi núi hoặc nông thôn, nhiều quốc gia bố trí điểm vượt xe chậm (slow vehicle turnout). Đây là đoạn mặt đường được mở rộng trong quãng ngắn hoặc bổ sung một làn phụ, cho phép phương tiện chạy chậm chủ động tấp sang một bên để các xe phía sau vượt mà không phải lấn sang làn ngược chiều. Giải pháp này thường được lựa chọn tại những tuyến đường có lưu lượng không quá lớn, nơi việc mở thêm một làn vượt liên tục không hiệu quả về chi phí.

Khác với làn vượt, điểm tránh xe chậm không khuyến khích xe nhanh chuyển vào sử dụng mà chủ yếu dành cho xe chạy chậm nhường đường. Một số nơi còn quy định những xe chạy chậm, xe đầu kéo phải qua làn tránh khi có biển báo hoặc khi xuất hiện vị trí đủ điều kiện an toàn. Tại bang California (Mỹ), phương tiện chạy chậm tạo thành hàng từ năm xe trở lên phía sau phải tấp vào điểm tránh gần nhất hoặc nơi có đủ khoảng trống để đoàn xe phía sau tiếp tục di chuyển.

Làn leo dốc

Một trong những nguyên nhân khiến tài xế tìm cách vượt bằng làn ngược chiều là xe tải hoặc xe kéo chạy chậm khi leo dốc, tạo thành đoàn xe dài phía sau. Để giải quyết tình huống này, nhiều quốc gia xây dựng làn leo dốc (climbing lane hoặc crawler lane), tức bổ sung thêm một làn xe chỉ tại những đoạn dốc dài. Xe tải và các phương tiện không thể chạy nhanh khi leo dốc sẽ phải di chuyển sang làn này, trong khi các xe còn lại tiếp tục lưu thông ở làn chính mà không cần lấn sang chiều đối diện để vượt.

Theo các hướng dẫn thiết kế đường bộ của iRAP và Austroads, làn leo dốc đặc biệt phù hợp trên những tuyến đường có nhiều xe tải hoặc xe kéo lưu thông, nơi chênh lệch tốc độ giữa các phương tiện lớn. Các nghiên cứu mô phỏng cũng cho thấy việc bổ sung làn leo dốc giúp giảm hiện tượng hình thành đoàn xe, rút ngắn thời gian chờ vượt và hạn chế nguy cơ va chạm trực diện do tài xế nóng vội vượt xe ở đoạn đường chỉ có một làn mỗi chiều.

Hồ Tân