Phân định đúng, sai khi ‘điền vào chỗ trống’ trên cao tốc

Theo quy định, tài xế ôtô chuyển làn không bảo đảm khoảng cách với xe trước, sau và hai bên có thể bị phạt tới 6 triệu đồng.

Sau thông tin CSGT sẽ ra quân xử phạt tài xế không giữ khoảng cách trên trục cao tốc Bắc – Nam từ Pháp Vân tới Nghi Sơn, nhiều tài xế cho rằng việc giữ được khoảng cách an toàn trong thực tế là rất khó, vì luôn bị xe khác điền vào chỗ trống. Đặc biệt nếu vì khoảng cách rút ngắn mà dẫn tới va chạm, việc phân định đúng, sai sẽ được xử lý như thế nào.

Vấn đề này đã được Cục CSGT xác nhận là người bị xe khác chen vào khoảng trống an toàn với xe phía trước sẽ không đồng nghĩa vi phạm. Lúc này, cơ quan chức năng thông qua hệ thống camera, biển báo, biện pháp nghiệp vụ sẽ làm rõ tình huống.

Để làm rõ vấn đề này, Luật sư Đặng Thành Chung, đoàn luật sư Hà Nội phân tích tình huống như dưới đây, trong đó xe 1 giữ khoảng cách an toàn với xe 3, tốc độ cho phép, sau đó xe 2 chen vào giữa. Xe 2 phanh gấp khiến xe 1 dù phản ngay lập tức vẫn không kịp phanh, dẫn tới va chạm. Trách nhiệm sẽ được tính như thế nào?

Theo quy định tại Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ 2024, xe chuyển làn phải đảm bảo khoảng cách an toàn giữa các phương tiện, khoảng cách này có thể thay đổi tùy vào tốc độ lưu hành được khai thác trên đoạn đường cao tốc đó. Vì vậy, hành vi của xe 2 là điều khiển ôtô không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn đối với xe chạy liền trước khi chạy trên đường cao tốc.

Tài xế xe 1 nếu đã đảm bảo chạy đúng tốc độ, phản ứng phanh ngay lập tức khi xe trước phanh thì cần cung cấp bằng chứng camera hành trình để hết hợp thông tin từ phía lực lượng CSGT như camera giám sát, biển báo giao thông… để xác định phương tiện có vi phạm hay không.

Trong tình huống này, “điền vào chỗ trống” là vi phạm lỗi không giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, cụ thể là xe 2 không giữ khoảng cách với xe 3. Nghị định 168/2024 quy định phạt tiền 4-6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe; trường hợp gây tai nạn giao thông, mức phạt tiền 20-22 triệu đồng và trừ 10 điểm giấy phép lái xe.

Tuy vậy, ngay cả khi không có sự xuất hiện của xe 3, việc xe 2 chuyển làn quá gấp trước đầu xe 1 cũng có thể bị coi là lỗi chuyển làn. Cụ thể, Nghị định 238/2026 sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024, bổ sum cụm từ “hoặc chuyển làn đường không bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía trước, xe phía sau, xe hai bên” vào các quy định về xử phạt hành vi chuyển làn. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/8.

Điểm đáng chú ý của quy định này là khoảng cách được xem xét không chỉ với xe phía trước, mà còn với xe phía sau và xe hai bên. Vì vậy, người lái không thể chỉ quan sát khoảng trống phía trước rồi lập tức chuyển làn mà cần đánh giá cả các phương tiện đang ở xung quanh

 

 

Vượt xe ẩu

Việc xác định thế nào là chuyển làn không đảm bảo khoảng cách an toàn với xe hai bên, phía sau chưa có quy định cụ thể định lượng về quãng đường hay thời gian. CSGT sẽ căn cứ vào các dữ liệu ghi hình, biển báo để xác định. Ví dụ, trường hợp một xe chuyển làn khiến các xe phía sau ở làn bên cạnh liên tục phải phanh gấp để nhường đường, đó chính là không giữ khoảng cách an toàn.

Phạm Hải – Nguyên Vũ