Hết thời lái xe tùy tiện khi camera AI giăng khắp phố

Khả năng ghi nhận vi phạm ngày càng rộng khiến tài xế phải bỏ tâm lý chủ quan, làm theo thói quen khi tham gia giao thông.

Những thói quen “tưởng không sao”

10h sáng ngày đầu tháng 6, ngã tư Tôn Thất Tùng – Trường Chinh (Hà Nội) như mắc cửi. Con đường vốn nổi tiếng đông đúc tất cả các khung giờ trong ngày khiến nhiều người qua đây trở nên thiếu kiên nhẫn. Dung Hà, như một số lần trước đây, phóng chiếc xe máy của mình sang làn ngược chiều để tranh thủ không phải chờ nhiều nhịp đèn đỏ. Xung quanh Hà, nhiều người cũng làm vậy. Với Hà, chuyện đó rất đỗi bình thường khi đi xe máy ở Hà Nội nhiều năm nay.

Bẵng đi một thời gian, đến giữa tháng 8, Hà được bạn nhắn thấy biển số xe của chị trong danh sách phạt nguội. Vào VneTraffic kiểm tra, Hà mới biết hành vi cách đó 1,5 tháng của mình đã bị camera AI ghi lại.

Doãn Minh (Hà Nội) có thói quen mỗi cuối tuần lái xe lên khu vực Hồ Gươm để chạy bộ, ăn sáng cùng bạn bè. Anh thường đỗ ôtô trước cửa một quán cà phê quen và bảo vệ của quán nói “chỗ này đỗ được”. Nhưng một lần đỗ xe vào cuối tháng 3, đến cuối tháng 4, anh nhận được giấy thông báo vi phạm từ Phòng CSGT Hà Nội gửi về nhà, lỗi đỗ trên vỉa hè trái quy định.

Hà hay Minh nằm trong số hàng nghìn trường hợp bị phạt nguội mỗi tháng ở Hà Nội, do thói quen lái xe hình thành nhiều năm nay. Trước đây, chỉ cần “không có công an đứng ở ngã tư”, đồng nghĩa với việc hành vi vi phạm trót lọt. Nhiều người vì vậy nghĩ rằng chỉ cần không thấy bóng dáng lực lượng chức năng thì “làm gì cũng được”.

Sau khi bỏ tiền triệu nộp phạt, Hà (4-6 triệu lỗi xe máy ngược chiều) và Minh (800.000-1.000.000 đồng lỗi đỗ xe trên vỉa hè) đều “xin chừa”, không lái xe theo thói quen như trước.

Không chỉ khoản tiền phạt, việc xử lý vi phạm cũng khiến tài xế phải trả giá bằng thời gian. Lê Tiến (TP HCM), người nhiều lần đi đóng phạt nguội, cho biết mỗi lần làm thủ tục mất khoảng 2-3 giờ. Theo anh, thời gian này bao gồm việc di chuyển đến cơ quan chức năng, chờ đến lượt và hoàn tất các thủ tục liên quan. Với những người phải đi làm hoặc sử dụng xe thường xuyên, mỗi lần xử lý phạt nguội vì vậy có thể ảnh hưởng đáng kể đến công việc và lịch trình trong ngày.

Hàng chục nghìn vi phạm qua camera AI trong 6 tháng

Trong 6 tháng đầu năm 2026, hệ thống 1.837 camera AI tại 195 nút giao ở Hà Nội phát hiện hơn 33.100 trường hợp vi phạm giao thông. Thành phố cũng đang mở rộng mạng lưới camera, với hơn 2.400 camera được lắp đặt, trong đó hơn 1.100 camera phát hiện vi phạm trật tự, an toàn giao thông.

Đáng chú ý, trong một tháng 15/7-14/8, hệ thống camera AI tại Hà Nội phát hiện, lập biên bản 410 trường hợp và gửi thông báo phạt nguội 12.467 trường hợp. Trong cùng thời gian, CSGT và cảnh sát trật tự thành phố xử lý hơn 50.000 trường hợp vi phạm trên đường bộ, đường sắt và đường thủy.

Không chỉ Hà Nội, camera AI cũng đang được triển khai tại các đô thị lớn khác. Tại TP HCM, nhiều tuyến đường đã được lắp camera AI có khả năng nhận diện các lỗi như vượt đèn đỏ, đi sai làn, dừng đỗ sai quy định. Khi hệ thống giám sát được mở rộng tại các thành phố lớn, khả năng vi phạm mà không bị phát hiện sẽ ngày càng giảm, khiến tài xế khó tiếp tục dựa vào thói quen hoặc sự may rủi khi tham gia giao thông.

Việc giám sát không chỉ dựa vào camera AI. Dữ liệu hình ảnh do cá nhân, tổ chức cung cấp hoặc đăng tải trên mạng xã hội cũng có thể được cơ quan chức năng tiếp nhận, xác minh để xử lý khi đủ căn cứ.

Như vậy, khả năng “thoát” vi phạm vì không có cảnh sát trực tiếp tại hiện trường ngày càng thu hẹp. Người lái có thể không nhìn thấy lực lượng chức năng nhưng hành vi vẫn có thể được ghi nhận từ camera hoặc nguồn hình ảnh khác.

Học lại luật giao thông

Việc camera AI giăng khắp phố khiến những người trước đây đi theo thói quen phải nghĩ tới việc học lại luật, để biết hành vi nào thì bị phạt. Doãn Minh nói trước đây đỗ xe ở phố có biển cấm hay không chỉ cần hỏi bảo vệ, chủ quán, họ nói “được là được”, giờ đây anh phải tự mình kiểm chứng liệu phố có được đỗ, hay đỗ xe có đè vạch.

Nhiều người đi xe máy khi bị gửi thông báo phạt nguội lỗi đè vạch liền thậm chí còn không hiểu vì sao mình bị phạt nguội, vì trong suy nghĩ chỉ cho rằng, đó là vạch có tính tương đối để chia làn đường, chèn lên hay lướt qua một chút cũng không sao.

 

 

Ngã tư Tôn Thất Tùng – Trường Chinh

Theo cán bộ Cục CSGT, lái xe theo thói quen, đám đông đang khiến giao thông Việt Nam trở nên méo mó, và camera AI cũng như việc xử lý vi phạm bằng hình ảnh sẽ dần đưa tình trạng giao thông trở lại trật tự. Khi phạt nguội ngày càng phổ biến, kinh nghiệm cá nhân hay việc đã nhiều lần làm mà chưa bị xử lý không còn là căn cứ để tiếp tục chủ quan.

Tuy nhiên, camera AI không phải lúc nào cũng nhận diện chính xác. Vừa qua, một trường hợp tài xế tại Yên Bái bị hệ thống báo lỗi không thắt dây an toàn dù thực tế đã chấp hành. Sau khi đến cơ quan công an giải trình, lực lượng chức năng kiểm tra lại hình ảnh và xác định tài xế không vi phạm. Vì vậy, nếu người lái xe cho rằng hệ thống ghi nhận không chính xác, có thể cung cấp hình ảnh, tài liệu liên quan để cơ quan chức năng xác minh, xem xét.

Hồ Tân