Hiện tượng tài xế bị ‘khóa mắt’ khi nhìn xe phía trước

Nhìn chằm chằm vào chướng ngại khi đánh lái có thể khiến tài xế vô thức hướng xe về phía vật cản, thay vì khoảng trống an toàn.

Càng sợ va chạm, càng dễ “dán mắt” vào vật cản

Khi phát hiện xe dừng, vật rơi hoặc chướng ngại bất ngờ xuất hiện trên đường, phản xạ tự nhiên của tài xế là tập trung ánh mắt vào vật đó. Tài xế thường nhìn chằm chằm vào vật cản vì sợ đâm phải, nhưng điều này khiến họ dễ bỏ qua khoảng trống an toàn để đưa xe qua.

Theo tiến sĩ tâm lý học Denise Dellarosa Cummins, tác giả cuốn Good Thinking, trong bài viết đăng trên Psychology Today vào 2013, hiện tượng này được gọi là “target fixation”, nghĩa là “cố định ánh nhìn vào chướng ngại vật”, xảy ra khi ánh mắt bị hút quá lâu vào một vật thể nguy hiểm. Khi phát hiện chướng ngại, não ưu tiên xử lý mối nguy nên tài xế có xu hướng nhìn theo vật cản để theo dõi nó. Càng lo va chạm, ánh mắt càng khó chuyển sang khoảng trống an toàn. Trong lúc đó, hướng nhìn cũng có thể ảnh hưởng đến thao tác vô-lăng, khiến xe dễ đi về phía khu vực đang được tập trung quan sát thay vì hướng tránh.

Ngoài ra, khi ánh mắt quá tập trung vào chướng ngại, người lái có thể bỏ sót những thông tin quan trọng khác như khoảng trống bên cạnh, xe đang đi tới hoặc hướng di chuyển của các phương tiện xung quanh. Ở tốc độ cao, vài giây quan sát có thể tương ứng với quãng đường khá dài, khiến thời gian dành cho việc lựa chọn hướng thoát hiểm càng ít.

 

 

Xe máy chở hai người tông vào xe máy chở ba người

Nhìn vào nơi muốn đi thay vì thứ muốn tránh

Khi gặp chướng ngại, tài xế trước hết cần giảm tốc trong khả năng kiểm soát. Nếu còn đủ khoảng cách, giảm tốc sớm giúp tăng thời gian phản ứng và hạn chế việc phải đánh lái gấp. Sau đó, người lái cần nhanh chóng xác định khoảng trống có thể đi qua.

Khi đã chọn được hướng tránh, hãy chuyển ánh mắt về khoảng trống đó thay vì tiếp tục nhìn vào vật cản. Chẳng hạn, nếu vật cản nằm bên trái và phía bên phải an toàn, tài xế cần quan sát khoảng trống bên phải, kiểm tra phương tiện xung quanh rồi điều khiển xe theo hướng này.

Cách này không có nghĩa tài xế hoàn toàn bỏ qua chướng ngại. Vật cản vẫn cần được quan sát để xác định vị trí, kích thước và hướng di chuyển. Tuy nhiên, sau khi có đủ thông tin để lựa chọn hướng tránh, trọng tâm quan sát nên chuyển sang nơi muốn đưa xe tới.

Việc đánh lái cũng cần thực hiện có kiểm soát. Không nên giật vô-lăng hoặc chuyển hướng quá mạnh chỉ vì muốn tránh vật cản trong thời gian ngắn. Việc này có thể khiến xe mất ổn định, lấn sang làn bên cạnh hoặc tạo nguy hiểm cho phương tiện khác. Nếu khoảng trống hai bên không đủ an toàn, tài xế không nên cố né bằng mọi giá. Khi đó, tiếp tục giảm tốc, giữ xe trong phần đường của mình và đánh giá lại tình huống có thể an toàn hơn.

Một lỗi khác có thể xảy ra sau khi vượt qua chướng ngại là tài xế tiếp tục tập trung vào vật vừa tránh. Khi xe đã đi qua, ánh mắt cần nhanh chóng trở lại phần đường phía trước để nhận biết tình huống tiếp theo và ổn định hướng xe.

Hải Đăng