Trung Quốc chi phối ngành xe điện hóa toàn cầu như thế nào?

Trong 2025, các thương hiệu Trung Quốc chiếm 60% doanh số xe điện hóa, lượng sản xuất từ quốc gia này chiếm 75% thị phần toàn cầu.

Báo cáo mới đây của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) về bức tranh tổng thể thị trường xe điện hóa toàn cầu 2025 cung cấp góc nhìn về sức mạnh của ngành ôtô Trung Quốc. Không chỉ là thị trường lớn nhất thế giới về quy mô, ngành ôtô nước này còn đang vươn ra toàn cầu với tham vọng mở rộng tầm ảnh hưởng.

Về doanh số, nếu thị trường toàn cầu 2025 tiêu thụ khoảng hơn 20 triệu xe điện hóa (gồm xe điện chạy pin – BEV và xe hybrid sạc ngoài – PHEV), các hãng xe Trung Quốc chiếm đến 60% lượng bán này, tức khoảng 12 triệu xe. Các hãng châu Âu và Bắc Mỹ, mỗi nơi cung cấp khoảng 15%, phần còn lại 10% là từ các hãng khác.

Về lượng sản xuất, có gần 22 triệu xe điện hóa xuất xưởng trên thế giới năm vừa qua. Riêng xe sản xuất tại Trung Quốc (gồm hãng nội địa và nước ngoài) đạt khoảng 16 triệu chiếc, tức chiếm khoảng 75% tổng lượng sản xuất trên toàn cầu. Điều này tiếp tục cho thấy Trung Quốc là trung tâm sản xuất xe điện hóa lớn nhất thế giới.

Không chỉ về xe, các công ty Trung Quốc cũng dẫn đầu về thị phần pin trong 2025. Cell pin do các hãng nước này sản xuất chiếm khoảng 75% tổng lượng dùng chế tạo pin cho xe điện hóa trên toàn cầu.

Về xuất khẩu, có khoảng 5,5 triệu xe điện hóa được luân chuyển, bán giữa các nước trên thế giới trong 2025. Riêng xe từ Trung Quốc chiếm khoảng 45%, tức khoảng hơn 2,5 triệu xe, tăng gấp đôi so với 2024.

Xe điện hóa chiếm khoảng 35% tổng lượng xe xuất khẩu của nước này. IEA không đưa ra con số cụ thể. Còn theo Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc (CAAM), lượng xe xuất khẩu của nước này đạt khoảng 7,098 triệu xe trong 2025, tăng 21% so với 2024. Trong đó xe năng lượng mới (cách dùng khác của các hãng Trung Quốc khi nói về xe điện hóa) đạt khoảng 2,62 triệu xe, chiếm gần 37% thị phần.

Tính riêng về thị trường nội địa Trung Quốc, doanh số xe điện hóa đạt hơn 13 triệu xe trong 2025, tăng xấp xỉ 20% so với 2024. Tốc độ tăng trưởng chậm lại do các chương trình hỗ trợ từ Chính phủ bị cắt giảm, một trong số đó là trợ giá, đổi xe cũ lấy xe mới. Giai đoạn 2020-2024, tốc độ tăng doanh số của thị trường xe điện hóa nước này trung bình khoảng hơn 75%/năm.

Do lượng tiêu thụ trong nước thấp hơn 20% lượng sản xuất ra (13 triệu xe so với 16 triệu xe), thị trường xe điện hóa Trung Quốc xuất hiện tình trạng cầu vượt cung. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng thúc đẩy các hãng xe nước này tìm đường xuất khẩu ôtô ra các thị trường khác.

Theo IEA, nhập khẩu xe điện hóa ở các thị trường Đông Nam Á nói chung 2025 đạt hơn 300.000 xe, tăng hơn gấp đôi so với 2024. Gần như toàn bộ số xe này đều từ Trung Quốc.

Lượng xe có nguồn gốc Trung Quốc chiếm hơn 50% tổng lượng xe điện hóa bán ra trong khu vực – hơn 500.000 xe. Và 33% doanh số xe điện hóa của khu vực đến từ thương hiệu nội địa Việt Nam – VinFast.

Sức mạnh của xe Trung Quốc bao trùm các thị trường lớn trong khu vực, xét riêng mảng xe điện hóa. Lượng xe nhập khẩu từ nước này chiếm khoảng 75% thị phần xe điện hóa tại Thái Lan và Indonesia, 80% tại Malayisa.

Việt Nam là thị trường trong top 4 doanh số khu vực không có sự thống trị về doanh số của xe điện hóa Trung Quốc. VinFast đang dẫn đầu thị trường, trong khi lượng xe điện hóa từ Trung Quốc không có số liệu thống kê.

Phạm Trung